1900 2039
Hình 1 – Bệnh lây truyền qua đường tình dục
- Xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục là gì?
Bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) là những tình trạng nhiễm trùng lây lan chủ yếu qua tiếp xúc tình dục. Tác nhân gây bệnh có thể là vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng. Chúng lây truyền qua các dịch cơ thể như máu, tinh dịch, dịch âm đạo. Đáng lưu ý, STI không phải lúc nào cũng biểu hiện triệu chứng rõ ràng; bạn có thể lây bệnh từ những người trông hoàn toàn khỏe mạnh.
- Các cách thức lây truyền qua đường tình dục
STI có thể lây lan qua các con đường sau:
- Quan hệ tình dục không an toàn (đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng).
- Tiếp xúc trực tiếp da kề da tại vùng bị tổn thương.
- Tiếp xúc qua nước bọt khi hôn
- Dùng chung kim tiêm, dụng cụ xăm hình, xỏ khuyên hoặc châm cứu chưa qua tiệt trùng.
- Lây từ mẹ sang con trong thai kỳ, khi sinh hoặc qua sữa mẹ.
- Triệu chứng và đối tượng có nguy cơ cao
- Nhiều trường hợp nhiễm STI không có triệu chứng, một số triệu chứng thường gặp:
- Dịch tiết bất thường ở cơ quan sinh dục (có mùi, màu lạ, gây ngứa).
- Đau khi quan hệ tình dục.
- Tiểu buốt, tiểu đau hoặc tiểu nhiều lần
- Ngứa, phát ban, nổi mụn nước hoặc vết loét vùng kín, hậu môn hoặc miệng.
- Sốt, mệt mỏi, sưng hạch hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Các đối tượng nguy cơ cao cần xét nghiệm định kỳ:
- Phụ nữ dưới 25 tuổi: nên xét nghiệm Chlamydia và lậu hàng năm.
- Phụ nữ từ 21 tuổi: Cần thực hiện xét nghiệm Pap để kiểm tra thay đổi tế bào cổ tử cung. Từ 30 tuổi trở lên, có thể kết hợp xét nghiệm HPV theo chỉ định chuyên môn.
- Phụ nữ mang thai: Cần xét nghiệm HIV, viêm gan B, Chlamydia và giang mai.
- Người có nhiều bạn tình hoặc quan hệ tình dục không an toàn
- Nam giới quan hệ tình dục đồng giới: Nhóm này có nguy cơ cao hơn, cần xét nghiệm định kỳ ít nhất mỗi năm một lần cho các bệnh giang mai, lậu, Chlamydia và HIV.
- Người nhiễm HIV: Có nguy cơ mắc thêm các bệnh STI khác như giang mai, lậu và Herpes.
- Người sử dụng ma túy: Cần xét nghiệm HIV do nguy cơ lây nhiễm qua kim tiêm.
- Xăm hình, xỏ khuyên tại cơ sở không đảm bảo
- Từng phẫu thuật hoặc truyền máu tại các cơ sở y tế không uy tín.
- Thời gian ủ bệnh và thời kỳ lây truyền
- Thời gian ủ bệnh: là khoàng thời gian từ khi tiếp xúc đến khi phát hiện bệnh hoặc có triệu chứng. HIV có thể ủ bệnh từ 5 – 8 năm hoặc lâu hơn.
- Thời kỳ lây truyền: Giai đoạn có thể lây cho người khác, kể cả khi chưa có triệu chứng.
- Các loại xét nghiệm và thời gian trả kết quả
Hình 2 – Xét nghiệm phát hiện STI
Xét nghiệm STI được sử dụng để xác định sự hiện diện của tác nhân gây bệnh trong cơ thể. Kết quả xét nghiệm giúp đưa ra phác đồ điều trị phù hợp và ngăn ngừa nguy cơ lây lan cho cộng đồng. Tùy vào triệu chứng và khai thác bệnh sử, bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định lấy mẫu xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc mẫu dịch (âm đạo, niệu đạo, họng). Các loại xét nghiệm và thời gian trả kết quả (tham khảo) bảng sau:
- Cách phòng ngừa STI hiệu quả
Hình 3- Biện pháp phòng ngừa STI
- Kiêng quan hệ tình dục: Phương pháp hiệu quả 100% để tránh lây nhiễm.
- Chung thủy: Duy trì mối quan hệ một vợ một chồng và cả hai cùng đi xét nghiệm để đảm bảo an toàn.
- Sử dụng bao cao su: sử dụng đúng cách và liên tục trong mọi hình thức quan hệ (âm đạo, hậu môn, miệng).
- Tiêm phòng: chủ động tiêm vắc-xin phòng ngừa HPV, Viêm gan B
- Tránh dùng chất kích thích: Rượu và ma túy có thể làm giảm khả năng kiểm soát hành vi, dẫn đến quan hệ tình dục không an toàn.
Tài liệu tham khảo
- Centers for Disease Control and Prevention. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services; Sexually Transmitted Infections (STIs); About Sexually Transmitted Infections (STIs).
- Cleveland Clinic: Health Library: Diseases & Conditions. Cleveland (OH): Cleveland Clinic; c2024. Sexually Transmitted Infections.
- National Institute of Allergy and Infectious Diseases. Bethesda (MD): U.S. Department of Health and Human Services; Sexually Transmitted Infections.
Ths. Trần Thị Mỹ Qui – K. Kỹ thuật Xét nghiệm y học (tổng hợp)
