LỢI ÍCH CỦA CÀ PHÊ ĐỐI VỚI SỨC KHỎE: UỐNG ĐÚNG CÁCH ĐỂ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA TỪNG TÁCH CÀ PHÊ

NTTU – Cà phê là một trong những loại đồ uống được tiêu thụ phổ biến nhất trên thế giới và đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày của hàng triệu người. Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị thơm ngon, cà phê còn được khoa học chứng minh mang lại nhiều lợi ích đối với sức khỏe khi được sử dụng đúng cách và với lượng phù hợp.

Bên cạnh caffein – hoạt chất được biết đến nhiều nhất trong cà phê – loại đồ uống này còn chứa nhiều hoạt chất có hoạt tính sinh học đặc biệt là các polyphenol. Đây  là những hợp chất có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa các gốc tự do, giảm stress oxy hóa và hạn chế tổn thương tế bào.

Một trong những tác dụng được biết đến nhiều nhất của cà phê là giúp tỉnh táo, cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ và rút ngắn thời gian phản xạ. Chính vì vậy, một tách cà phê vào buổi sáng hoặc trước khi làm việc thường giúp nâng cao hiệu suất học tập và lao động, đồng thời giảm cảm giác mệt mỏi và buồn ngủ.

Không chỉ tác động lên não bộ, nhiều bằng chứng khoa học còn cho thấy việc uống cà phê điều độ có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Các nghiên cứu ghi nhận người uống cà phê thường xuyên với lượng vừa phải có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và suy tim thấp hơn so với người không uống hoặc uống rất ít. Ngoài ra, cà phê còn được cho là góp phần cải thiện chuyển hóa glucose, tăng độ nhạy insulin và giảm nguy cơ mắc đái tháo đường típ 2.

Đối với sức khỏe gan, nhiều nghiên cứu cho thấy người uống cà phê có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan thấp hơn. Một số bằng chứng cũng cho thấy việc uống cà phê thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson. Bên cạnh đó, nhờ khả năng chống oxy hóa và chống viêm, cà phê còn được xem là một trong những thực phẩm có tiềm năng góp phần làm chậm quá trình lão hóa và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, không phải mọi loại cà phê đều mang lại những lợi ích như nhau. Các nghiên cứu hiện nay chủ yếu ghi nhận tác dụng tích cực ở cà phê nguyên chất hoặc cà phê ít đường. Khi bổ sung quá nhiều đường, sữa đặc, kem béo, siro hoặc các loại topping, lượng đường và năng lượng trong đồ uống sẽ tăng đáng kể. Điều này không chỉ làm giảm những lợi ích vốn có của cà phê mà còn có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đái tháo đường típ 2 và các bệnh tim mạch nếu sử dụng thường xuyên. Vì vậy, để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của cà phê, nên ưu tiên cà phê đen hoặc chỉ sử dụng một lượng rất nhỏ đường.

Bên cạnh việc lựa chọn loại cà phê phù hợp,  lượng sử dụng cũng là yếu tố quan trọng quyết định lợi ích đối với sức khỏe. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (American Heart Association – AHA), phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh có thể tiêu thụ khoảng 400 mg caffein mỗi ngày, tương đương khoảng 4–5 tách cà phê pha lọc (240 mL/tách). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy 2–4 tách cà phê mỗi ngày là mức tiêu thụ mang lại nhiều lợi ích nhất đối với sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.

Ngoài ra, thời điểm uống cà phê cũng cần được lưu ý. Caffein có thể tồn tại trong cơ thể từ 4–6 giờ hoặc lâu hơn tùy từng người, do đó không nên uống cà phê vào buổi chiều muộn hoặc buổi tối để tránh ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Đối với những người có dạ dày nhạy cảm, nên uống cà phê sau bữa ăn thay vì khi bụng đói để hạn chế kích ứng niêm mạc dạ dày.

Mặc dù cà phê được đánh giá là an toàn đối với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, một số đối tượng như phụ nữ mang thai, người mất ngủ kéo dài, người quá nhạy cảm với caffein hoặc đang mắc một số bệnh lý tim mạch cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng caffein phù hợp. Nếu xuất hiện các triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh, run tay hoặc mất ngủ sau khi uống cà phê, nên giảm lượng tiêu thụ hoặc chuyển sang cà phê đã khử caffein.

Có thể thấy, cà phê không chỉ là một thức uống quen thuộc mà còn là nguồn cung cấp nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Khi được sử dụng điều độ, ưu tiên cà phê nguyên chất, ít hoặc không đường và kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân đối cùng lối sống lành mạnh, cà phê có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch, chuyển hóa, chức năng não bộ và quá trình lão hóa khỏe mạnh. Điều quan trọng không phải là uống càng nhiều càng tốt, mà là uống đúng loại, đúng thời điểm và đúng liều lượng để mỗi tách cà phê thực sự trở thành một lựa chọn có lợi cho sức khỏe.

Tài liệu tham khảo

1. American Heart Association. Coffee and heart health: How many cups of caffeinated coffee are safe to drink each day?Dallas (TX): American Heart Association; 2026 Jul 20.  https://newsroom.heart.org/news/coffee-and-heart-health-how-many-cups-of-caffeinated-coffee-are-safe-to-drink-each-day
2. Huang, Y., Chen, Z., Chen, B., Li, J., Yuan, X., Li, J., … & Liu, L. (2023). Dietary sugar consumption and health: umbrella review. Bmj, 381.
3. Kobylińska, Z., Biesiadecki, M., Kuna, E., Galiniak, S., & Mołoń, M. (2025). Coffee as a Source of Antioxidants and an Elixir of Youth. Antioxidants, 14(3), 285.
4. Marcus, G. M., Hu, F. B., van Dam, R. M., Cornelis, M. C., Dewland, T. A., Kang, J., … & American Heart Association Council on Lifestyle and Cardiometabolic Health; Council on Clinical Cardiology; and Stroke Council. Caffeine and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation.
5. Mohamed, A.I.; Erukainure, O.L.; Salau, V.F.; Islam, M.S. Impact of Coffee and Its Bioactive Compounds on the Risks of Type 2 Diabetes and Its Complications: A Comprehensive Review. Diabetes Metab. Syndr. Clin. Res. Rev.2024, 18, 103075.

ThS. Hà Mỹ Nhân – KTXNYH (Tổng hợp)